✍️: سیدمحمّدرضا موسوی فرد/ عضو هیئت علمی دانشگاه
مقدمه
بر اساس سند چشم‌انداز جمهوری اسلامی ایران در افق ۱۴۰۴ که در مورخ ۱۳ آبان ۱۳۸۲ که ابلاغ شد قرار بود در بخش‌های مختلف کشور اول منطقه باشد با نگاهی به بخش اقتصادی این سند به تحقق رشد اقتصادی پیوسته، باثبات و پرشتاب با اهداف چشم انداز اشاره شده این در حالی است که با نگاهی توصیف مآبانه به وضعیت جامعه می‌بینیم این سند حاوی شعارهای بسیار زیبا و غرور آفرینی است که فقط همانطوریکه مشهود است در حد یک سند مکتوب به آن باید نگاه کنیم سوالی که پیش می‌آید این است که آسیب‌ها عمده چیست و چرا این سند و دیگر برنامه‌های مثلی همانند برنامه‌های توسعه‌ای با واقعیت‌ها میدانی تفاوت دارد.
آسیب مدیریت؛ متعهدهای متخصص نما
به عقیده نگارنده یکی از مهمترین چالش انقلاب اسلامی در بعد داخلی رخنه کردن چنین افرادی در بدنه نظام سیاسی و اداری کشور بود که متاسفانه سیاستگذاری های کلان نیز محیط را برای جولان آنان فراهم نمود در سال ۱۴۰۰ نیز در قالب مقاله‌ای تحت عنوان نگاهی نقادانه به ضرورت وجوبی تعهد یا تخصص از منظر جرم شناسی اسلامی و جامعه شناسی جنایی (https://www.sid.ir/paper/411781/fa) به این مهم اشاره کردیم ولی متاسفانه روز به روز معظله آن بیشتر حس می‌شود و نمود پیدا می‌کند اینجاست که سؤال جدی پیش می‌آید که آیا واقعاً مقنن و سیاست گذاران درکی درستی از این وضعیت ندارند یا نمی‌خواهند توجه کنند مشکلات حوزه انرژی و امثالهم نمونه بارز این وضعیت است که عملاً نه تنها اقتصاد بلکه زندگی عادی را در افق معاصر ۱۴۰۴ را با اختلال جدی مواجهه ساخته است.
امید آفرینی واهی از طریق آمار سازی خلاف واقع
آمارسازی خلاف واقع، به معنای ارائه اطلاعات نادرست یا تحریف شده به منظور ایجاد تصویر مثبت از وضعیت یک جامعه یا کشور است. این نوع آمارسازی می‌تواند در زمینه‌های مختلفی مانند اقتصاد، بهداشت، آموزش و سایر حوزه‌ها رخ دهد. با ارائه آمار مثبت اما در اینجا خلاف واقعیت، دولت‌ها ممکن است تلاش کنند تا اعتماد مردم را جلب کنند و نارضایتی‌ها را کاهش دهند. اخیراً شاهد مصاحبه و اعتراف صریح عضو کمیسیون کشاورزی مجلس بودیم که در مصاحبه‌ای صریحاً اشاره می‌کند متاسفانه امروز کشور با آمار سازی اداره می‌شود (https://sobhemajles.ir/?p=14081) & (asriran.com/003wP6) باید به یاد داشته باشیم آمارسازی می‌تواند منجر به بی‌اعتمادی عمومی شود. وقتی مردم متوجه شوند که اطلاعات ارائه شده نادرست است، ممکن است به دولت و نهادهای رسمی بی‌اعتماد شوند. نوعاً این روند غلط باعث می‌شود تصمیمات اقتصادی و اجتماعی بر اساس اطلاعات نادرست می‌تواند به نتایج منفی و بحران‌های جدی منجر شود. برای مقابله با این مشکل، نیاز به شفافیت، نظارت مستقل و رسانه‌های آزاد وجود دارد تا بتوانند واقعیت‌ها را بررسی کرده و به مردم اطلاع‌رسانی کنند.
صرف ادعای شعاری مردم محور بودن اقدامات
بدون تردید یکی از معضلات اصلی که امروز جامعه ایرانی با آن دست و پنجه نرم می‌کند چیزی نیست جز این مسئله که مسئولین در شعار همه در خدمت مردم و همگی بلا استثنا خادم مردم‌اند ولی در واقعیت چنین نیست و رویکردهای میدانی و توصیفات علمی که ارائه می‌شود شاهد فاصله گیری طبقه حاکم از بدنه جامعه است و صرفاً شعار درمانی نمی‌تواند این معظله را حل کند یا به ادبیات صحیح‌تر این شکاف که هر روز گسترده‌تر می‌شود را به نحوی پوشش دهد پس بلادرنگ باید از ظرفیت‌های مردمی به معنای واقعی کلمه استفاده شود و شعار درمانی و شواف سیاسی و مردم داری تنها دیگر کارگر نخواهد بود و به معنای واقعی کلمه ظرفیت و پتانسیل عظیم مردمی که پشتوانه اصلی انقلاب اسلامی در این چند سال بوده باید با مدیریت صحیح بکارگیری شود تا برخی مشکلات چنین مدیریت و حل و فصل گردد، نه اینکه بنام مردم به کام خواص و رانت خواران و آقازاده‌ها و امثالهم در واقع تمام گردد. (https://fardayeeghtesad.com/xkGc)
عدم اعتماد به جوانان و گسترش حلقه اداری و سیاسی کشور
یکی از دیگر معضلات لاینجل به عقیده نگارنده همانا مسئولیت چرخشی برخی افراد غیر متخصص اما مورد اعتماد نظام سیاسی است که عملاً مفسده انگیز شده است و همیشه دسترسی به قدرت و منابع در سطوح بالا برای افراد خاصی تعریف شده است این تسلسل باطل پروژه توسعه‌ای چرخش واقعی نخبگان را بدون تردید با شکست روبه خواهد ساخت و فرار مغزها به یکی از اولویت‌های نخبگان واقعی تبدیل می‌نماید شاهد مثال نیر همانا مصاحبه‌های افراد جوان و نخبه‌ای است که هدف از تحصیلات و حتی شرکت در اعتراضات و تجمعات سیاسی را در نهایت مهاجرت و پناهندگی می‌دانند اگر محیط مساعد رشد باشد عقل سلیمی نمی‌پذیرد (https://farhikhtegandaily.com/page/150032) & (https://borna.news/001Cqo) نخبه‌ای مهاجرت کند حتی قبول کند در کشوری دیگر برای لحظه‌ای به عنوان مهاجر و شهروند دسته دوم به وی بنگرند (http://www.jsi-isa.ir/article_21398.html) پس بیندیشیم چه کرده‌ایم؟؟
برآیند مختصر تحلیلی
و…. بسیاری مشکلات دیگری که در این مجال اندک فرصت پرداختن به آن نیست اینجاست که از ابواب مختلف جرم شناسی همانند پیشگیری، جرم شناسی ساختاری، سیاسی، انتقادی و امثالهم با نگاهی میان رشته‌ای می‌توان این سؤال را از حاکمیت سیاسی مطرح ساخت که چه شد و چه کرده‌ایم که نه تنها در بستر افق ۱۴۰۴ صرفاً در همین حوزه اقتصادی نه تنها کشور اول منطقه نشدیم بلکه به جایی رسیده‌ایم که در سفر اخیر رئیس جمهور آمریکا به عربستان سعودی این معظل کمبودهای جدی در انرژی که تقریباً در سالهای اخیر هر فصل و به هر بهانه‌ای گاز، برق، آب و …. به یکی از مشکلات لاینجلی تبدیل شده که باعث استهزاء ترامپ و خنده برخی دوست نماها شده است، (khabaronline.ir/xnyxG) به خود بیاییم و باز بیندیشیم.
